Odyoloji Terimleri · 110+ Tanım

Odyolojik terimler sözlüğü.

A'dan Z'ye odyoloji ve işitme cihazı terimleri. Klinik kavramlar, ICD-10/CPT kodları, marka ve teknoloji isimleri — Türkçe açıklamalı.

⚡ Hızlı Cevap

Odyolojik terimler sözlüğü hakkında bilmem gerekenler?

A'dan Z'ye odyoloji ve işitme cihazı terimleri. Klinik kavramlar, ICD-10/CPT kodları, marka ve teknoloji isimleri — Türkçe açıklamalı.

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T W Y Z Ç Ü İ

A

ABR: Auditory Brainstem Response — beyin sapındaki işitsel yolun elektriksel yanıtını ölçen objektif test. Yenidoğan tarama protokolünün ikinci basamağı.
Adaptasyon: İşitme cihazı kullanıcısının cihaza alışması, beyin işitsel yolunun yeniden öğrenmesi süreci. Tipik olarak 4-8 hafta sürer.
Ağır İşitme Kaybı: Saf ses ortalama eşiği 71-90 dB arasında olan kayıp seviyesi. WHO sınıflaması.
AI Cihaz: Yapay zeka destekli işitme cihazı. Phonak DEEPSONIC, Oticon DNN 2.0 gibi sinir ağı tabanlı işleme algoritmaları içerir.
Akustik Refleks: Yüksek seste stapedius kasının refleksif kasılması. Akustik refleks testi orta kulak ve retrokoklear patolojileri tarar.
Amplifikasyon: Sesin elektrik veya dijital olarak büyütülmesi. İşitme cihazının temel işlevi.
ANSI S3.6: American National Standards Institute - Audiometer Specifications. Klinik odyometre ekipman ve test prosedür standardı.
Auditory Deprivation: Tedavi edilmemiş işitme kaybı sırasında işitsel yolların kullanılmaması nedeniyle zayıflaması. Cihaz uygulaması geciktiğinde performansı düşürür.
Auracast: Bluetooth LE Audio standardının yayın özelliği. İşitme cihazlarının kamuya açık alanlarda (havalimanı, kilise, sinema) doğrudan yayın almasını sağlar.
Açık Tip Kubbe (Open Dome): İşitme cihazının kulak kanalına bağlı küçük silikon ucu. Hava akışı sağlar, oklüzyon hissini azaltır, müzik bas tonları için dezavantajlı.

B

Baziler Membran: İç kulakta koklea içindeki frekans seçici titreşim membranı. Yüksek frekanslar tabanda, düşük frekanslar tepede algılanır.
BERA: Brainstem Evoked Response Audiometry. ABR'nin diğer adı.
BICROS: Bilateral Contralateral Routing of Signal. Tek taraflı sağır, diğer kulağı normal olmayan kullanıcılar için sistem.
BTE: Behind-The-Ear. Kulak arkası işitme cihazı tipi. Ağır kayıplar için en uygun model.

C

Carhart Notch: Otosklerozda 2000 Hz'de kemik yolunda görülen klasik çentik. Otosklerozun karakteristik odyometri bulgusu.
CIC: Completely-In-Canal. Kulak kanalı içi işitme cihazı. Görünmez seviyede gizli, ancak ağır kayıplara uygun değil.
CROS: Contralateral Routing of Signal. Tek taraflı sağırlık vakalarında karşı kulağa ses transferi sağlayan sistem.

D

dB (Desibel): Ses şiddeti ölçü birimi. dB HL (Hearing Level) odyometride, dB SPL (Sound Pressure Level) gerçek ses fiziksel ölçümünde kullanılır.
DEEPSONIC: Phonak'ın 2024 sonrası AI destekli cihazlarındaki sinir ağı çipi. Sphere Infinio modelleri içinde.
Demans: Bilişsel fonksiyon kaybı. Tedavi edilmemiş işitme kaybı demans için %35 atfedilebilir risk faktörüdür (Lancet 2020).
Diffuse Field Equalization: Kulaklıkla ses sunumunda manikinin akustik etkisini çıkaran kalibrasyon tekniği. Bağımsız laboratuvar testlerinde standart.
DNN: Deep Neural Network. Oticon Real ve Intent cihazlarında kullanılan derin sinir ağı işleme motoru.
DPOAE: Distortion Product Otoacoustic Emissions. İki saf ses verildiğinde koklea'nın oluşturduğu distorsiyon ürünü. 1-8 kHz tarama için kullanılır.
DSL v5: Desired Sensation Level version 5. Pediatrik işitme cihazı reçete formülü. 0-12 yaş aralığında klinik standart.

E

Eustachian Tüpü: Orta kulak ile nazofarenksi bağlayan kanal. Disfonksiyonu seröz otitis media ve Tip C timpanogram'a yol açar.

F

Feedback (Geri Besleme): İşitme cihazından çıkan amplifiye sesin tekrar mikrofona girmesi sonucu oluşan whistling. Modern cihazlar gelişmiş feedback control algoritmaları içerir.
FOIT: Flash of Invisible Text. Web fontu yüklenirken metin görünmezliği. font-display: swap ile önlenir.
Frequency Lowering: Yüksek frekansları daha düşük frekanslara taşıyan teknoloji. Phonak SoundRecover, Oticon Speech Rescue.
Frekans Yanıtı: Cihazın hangi frekansları ne kadar amplifiye ettiğinin grafiği. Reçete formülü hedeflerine uyumu önemli.

G

Gain: Kazanç. Cihazın ses çıkışı ile girişi arasındaki dB farkı. Maximum gain cihazın mekanik üst limiti.
GJB2 Mutasyonu: Konjenital sensörinöral işitme kaybının en yaygın genetik nedeni. Connexin 26 protein kodlayan gen.
GRAS KEMAR: G.R.A.S. Sound & Vibration'ın insan başı simülatörü. Bağımsız işitme cihazı testlerinde altın standart.

H

HASPIv2: Hearing Aid Speech Perception Index, version 2. Konuşma anlama performansını matematiksel modelleyen metrik.
HAAQI: Hearing Aid Audio Quality Index. Müzik kalitesini matematiksel modelleyen metrik. James Kates 2014.
Hava Yolu Eşiği: Saf ses odyometride hava (kulaklık) yoluyla ölçülen en düşük duyulabilir ses seviyesi.
Hi-Pro 2: Cihaz programlama arayüzü. NOAH yazılımıyla cihaz arasında köprü kurar.

I

IIC: Invisible-In-Canal. Görünmez kulak kanalı içi cihaz. CIC'den daha derin yerleşir, en estetik model.
Initial Fit: Cihazın kutudan çıkıp basit kurulumla ayarlandığı durum. Bağımsız lab testlerinde Tuned Fit ile karşılaştırılır.
Insertion Gain: Cihazın sağladığı net amplifikasyon. REUR ile REAR farkı.
ISO 8253-1: Saf ses odyometri için uluslararası standart. Hava ve kemik yolu test prosedürlerini tanımlar.

J

JCIH: Joint Committee on Infant Hearing. 1-3-6 modelinin (1 ay tanı, 3 ay odyoloji, 6 ay cihaz) yayıncısı.
Jerger Sınıflaması: Timpanogram eğri tipleri sınıflaması (A, As, Ad, B, C). 1970'te James Jerger tarafından geliştirildi.

K

Kemik Yolu Eşiği: Saf ses odyometride kafatası vibrasyonu yoluyla ölçülen iç kulak fonksiyonu eşiği. İletim ve sensörinöral kayıp ayrımında kritik.
Kemik Zinciri (Osiküler Zincir): Orta kulakta sesi titreşim olarak ileten 3 kemik: çekiç (malleus), örs (incus), üzengi (stapes).
Klinik REM: Real-Ear Measurement. Cihazın kulakta gerçek performansını ölçen klinik altın standart.
Koklea: İç kulakta yer alan salyangoz şeklindeki organ. Mekanik titreşimleri elektrik sinyaline çeviren tüy hücrelerini barındırır.
Konuşma Odyometri: SDT, SRT, WRS testlerini içeren konuşma anlama değerlendirmesi. Saf ses odyometriyi tamamlayan test.
KSOM: Kronik Süppüratif Otitis Media. Kulak zarı perforasyonlu, sürekli akıntılı kronik orta kulak iltihabı.

L

LE Audio: Bluetooth Low Energy Audio. 2022 sonrası işitme cihazlarında yaygınlaşan stereo, düşük gecikme akış protokolü.
Linear Amplifikasyon: Tüm ses seviyelerinde aynı kazancı uygulayan eski tip amplifikasyon. Modern cihazlarda yerini non-linear formüllere bıraktı.

M

Maksimum Çıkış Gücü (MPO): Cihazın ürettiği en yüksek ses seviyesi. Kullanıcı rahatsızlık eşiği üzerinde olamaz.
Maskeleme: Saf ses odyometride test edilen kulak ile karşı kulak çapraz işitme yapamaması için karşı kulağa narrow-band gürültü verilmesi.
Mikst İşitme Kaybı: Aynı kulakta hem iletim hem sensörinöral kaybın bulunduğu kombinasyon. ICD-10 H90.6.
MPO (Maximum Power Output): Cihazın güvenlik amaçlı ses çıkış limiti. Reçete formülü ile birlikte ayarlanır.
Müzik Programı: İşitme cihazında müzik dinlemek için optimize edilmiş ayar. Kompresyon yumuşatılır, frekans yanıtı genişletilir.

N

NAL-NL2: 2010 yılında yayınlanan non-linear işitme cihazı reçete formülü. NAL-NL3'e kadar yetişkin standardıydı.
NAL-NL3: 2024 sonrası yayınlanan non-linear reçete formülü. AI cihazlarla entegre, geriatrik kullanıcılarda %8-12 daha iyi konuşma anlama sağlıyor.
NOAH: İşitme cihazı klinik veritabanı yazılımı. Tüm üretici programlama yazılımları NOAH ile uyumlu.
Non-Linear Amplifikasyon: Sessiz seslerde yüksek, yüksek seslerde düşük kazanç uygulayan modern amplifikasyon yaklaşımı. NAL-NL2/NL3 bunu kullanır.

O

OAE: Otoacoustic Emissions. Koklear dış tüy hücrelerinin ürettiği akustik enerji. Yenidoğan tarama testi temeli.
Odyolog: İşitme bilimleri uzmanı. Türkiye'de 4 yıllık lisans + klinik pratik eğitimi sonrası unvan alır.
Odyometri: İşitme testlerinin genel adı. Saf ses, konuşma, timpanometri, akustik refleks alt türleri vardır.
Oklüzyon: Cihaz kulak kanalını tıkadığında kullanıcının kendi sesini "tunel içinde" duyması. Açık kubbe ile minimize edilir.
Orta İşitme Kaybı: Saf ses ortalama eşiği 41-55 dB arasında olan kayıp. WHO sınıflaması.
Otitis Media: Orta kulak iltihabı. Akut (AOM, H66.0), seröz (SOM, H65.9), kronik (KSOM, H66.1-3) tipleri var.
Otoskleroz: Üzengi kemiğinin oval pencereye yapışması. ICD-10 H80. Genç-orta yaş iletim tipi kaybın en yaygın nedeni.
Ototoksik İlaç: İşitmeyi olumsuz etkileyen ilaçlar. Belirli antibiyotik ve ilaç grupları .
OTC Cihaz: Over-The-Counter. ABD'de 2022'de FDA tarafından onaylanan reçetesiz işitme cihazları. Türkiye'de bu kategori yok.
OVP: Own Voice Processing. Signia'nın kullanıcının kendi sesini ayırt eden algoritması.

P

Parakuzis Willisii: Otoskleroz hastalarının gürültülü ortamda daha iyi duyma özelliği. Patognomonik bulgu.
Perforasyon: Kulak zarı yırtığı. Travma, kronik otitis media veya tüp düşmesi sonrası gelişebilir.
Phonak: Sonova Group (İsviçre) işitme cihazı markası. Audéo Lumity, Sphere Infinio öne çıkan modelleri.
Presbiakuzi: Yaşa bağlı sensörinöral işitme kaybı. ICD-10 H91.1. Yetişkin işitme kayıplarının en yaygın nedeni.
Programlama Yazılımı: Üreticinin cihazını klinikte ayarlayan yazılım. Phonak Target, Oticon Genie 2, Signia Connexx vb.

R

REAR: Real-Ear Aided Response. Cihaz takılı durumda kulak kanalında ölçülen ses seviyesi.
REIG: Real-Ear Insertion Gain. Cihazın gerçek kulakta sağladığı net kazanç.
REM: Real-Ear Measurement. Cihazın kulak kanalında gerçek performansını ölçen klinik altın standart.
REOR: Real-Ear Occluded Response. Cihaz takılı ama kapalı (sessiz) durumda kulak kanalı yanıtı.
Reçete Formülü: Cihazın hangi frekansta ne kadar kazanç vereceğini belirleyen matematik model. NAL-NL3, DSL v5 yaygın olanlar.
REUR: Real-Ear Unaided Response. Cihaz takılmadan önce kulak kanalı doğal rezonansı.
RIC: Receiver-In-Canal. Hoparlörü kulak kanalında olan modern cihaz tipi. Estetik ve performans dengesini iyi sağlar.

S

Sensörinöral Kayıp: İç kulak (koklea) veya işitsel sinir kaynaklı işitme kaybı. ICD-10 H90.3-5. Geri dönüşsüz, cihaz tek tedavi.
SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu. İşitme cihazı bedelinin önemli bir kısmını karşılayan kurum. 5 yılda bir yenileme hakkı.
Signia: WS Audiology (Almanya) işitme cihazı markası. Pure Charge&Go IX, Active Pro IX modelleri.
SoundGrade: HearAdvisor laboratuvarının A-F harf notu sistemi. A: en üst, F: en alt performans.
SoundScore: HearAdvisor'ın 5 metriği tek bir 0-5 puana dönüştüren özet skoru.
SPL: Sound Pressure Level. Sesin fiziksel basınç ölçü birimi. dB SPL.
SRT: Speech Reception Threshold. Konuşma odyometrisinde %50 doğru tekrarladığı en düşük dB seviyesi.

T

TEOAE: Transient Evoked Otoacoustic Emissions. Click sinyali ile uyarılan koklear yanıt. Yenidoğan tarama ilk basamağı.
THI: Tinnitus Handicap Inventory. Tinnitus şiddet değerlendirme anketi (0-100). 36+ ciddi etki sınırı.
Timpanometri: Kulak zarı hareketliliği ve orta kulak fonksiyonu testi. CPT 92567. Jerger A/As/Ad/B/C tipleri.
Tinnitus: Kulak çınlaması. ICD-10 H93.1. Subjektif (sadece kullanıcı duyar) ve objektif (bazı durumlarda dış kişi de duyabilir) tipleri var.
Tüp (Ventilasyon Tüpü): Kulak zarına yerleştirilen küçük tüp. Orta kulak sıvısını drene eder. CPT 69436.
Tuned Fit: Cihazın uzman tarafından NAL-NL2/NL3 hedeflerine programlandığı durum. Initial Fit'e göre %30-50 daha iyi performans.

W

Widex: WS Audiology (Danimarka) işitme cihazı markası. PureSound 0.5ms gecikme avantajı, müzik için öne çıkan model.
WRS: Word Recognition Score. Konuşma odyometrisinde belli bir SPL'de doğru tekrarlanma yüzdesi (%0-100).

Y

Yenidoğan İşitme Taraması: Türkiye'de 2007'den beri zorunlu uygulama. Doğum sonrası ilk 1 ay içinde OAE/ABR ile tarama.
Yetişkin Reçete Formülü: 2026 itibariyle NAL-NL3. NAL-NL2 daha eski cihazlarda kullanılır.

Z

Zen: Widex'in tinnitus tedavi programı. Fraktal müzik tabanlı maskeleme algoritması.

Ç

Çift Kulak Faydası (Binaural Benefit): İki kulağa cihaz uygulamasının tek kulağa göre konuşma anlama avantajı. Tipik olarak %20-30 ek fayda sağlar.

Ü

Üzengi Kemiği: Orta kulağın 3 kemiğinden en küçüğü ve son halkası. Stapes. Otosklerozda fiksasyon hedefi.

İ

İletim Tipi Kayıp: Dış veya orta kulak kaynaklı işitme kaybı. Otitis media, otoskleroz, kulak zarı perforasyonu nedenleri.
İşitsel Yorgunluk: Tedavi edilmemiş işitme kaybında beyin işitsel korteksinin sürekli zorlanması. Demans riskini artıran faktör.

Anlamadığınız bir terim mi var?

Sözlükte yer almayan bir kavram için bana sorabilirsiniz. Klinik standardı kapsamında görüşme.

📞 0555 189 00 06

Dikkat edilen mevzuatlar: KVKK · Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) · Sağlık Bakanlığı yönetmelikleri · Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Yönetmeliği (12.11.2025) · İşitme Cihazı Merkezleri Yönetmeliği · Çankaya İlçe Sağlık Müdürlüğü denetimi · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun · SGK

Sıkça sorulanlar

İşitme cihazı sözlüğü neden var?

Klinik dilde günlük iletişim teknik terimler içeriyor — odyometri, REM, NAL-NL3, sensorinöral, koklea, timpanometri gibi. Hastalar bu terimleri anlamadan kararlarını veremiyor. Sözlüğümüz teknik dili sade Türkçe'ye çeviriyor — her terim tanımı + klinik anlamı + örnekleri ile.

En çok kullanılan terimler hangileri?

Audiogram (işitme grafiği), dB HL (desibel hearing level), iletim tipi/sensorinöral kayıp, RIC/BTE/ITE/CIC, fitting, REM, NAL-NL3, koklear implant, tinnitus, otoskopi. Bu terimler her klinik ziyaretinde kullanılıyor — hasta bilgi sahibi olduğunda diyalog daha verimli.

Karıştırılan terimler nelerdir?

'Odyolog' (4 yıllık lisans mezunu uzman) ve 'odyometrist' (önlisans teknisyen) sıkça karıştırılıyor. 'Audiogram' (grafik) ve 'odyometri' (test prosedürü) farkı. 'Cihaz programlama' (ses ayarı) ve 'cihaz fitting' (tüm fitting süreci) farkı. Sözlük bu ayrımları netleştiriyor.

✍️ Yazan & İnceleyen Uzman

Mehmet Ali Onbaşıoğlu, Odyolog

Lisans 2018 mezunu · JCI Akredite klinik · 8+ yıllık klinik tecrübe · Çankaya Kavaklıdere

📅 Son güncelleme: 8 Mayıs 2026🔍 İçerik incelendi: 8 Mayıs 2026📚 İçerik politikamız →